Rozwód i separacja

Nie, w Polsce nie jest możliwe uzyskanie rozwodu przez tzw. „podpisanie papierów rozwodowych”. Konieczne jest złożenie pozwu o rozwód do odpowiedniego sądu.

Sprawy o rozwód rozpoznaje zawsze Sąd Okręgowy. Właściwość miejscową Sądu w sprawach o rozwód reguluje art. 41 k.p.c., zgodnie z którym powództwo w sprawie o rozwód wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma – sąd miejsca zamieszkania powoda.

Opłata od pozwu o rozwód wynosi 600 zł.

Do każdego pozwu o rozwód należy dołączyć odpis aktu małżeństwa oraz potwierdzenie dokonania opłaty sądowej od pozwu.

Zakres pozostałej potrzebnej dokumentacji zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Na przykład:

Jeżeli małżonkowie mają dzieci należy dołączyć skrócone odpisy aktów urodzenia.

Jeżeli między małżonkami sporna jest kwestia wysokości alimentów na małoletnie dzieci – należy przedłożyć dokumenty dotyczące wydatków na zaspokojenie potrzeb dzieci oraz dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej każdego z małżonków.

Jeżeli sąd ma orzekać o tym, który z małżonków jest winny rozkładowi pożycia małżeńskiego to należy przedłożyć dokumenty dotyczące konkretnych okoliczności, w jakich upatrywana jest wina małżonka np. korespondencja mailowa, fotografie, wiadomości SMS lub wydruki korespondencji z komunikatorów internetowych.

Jeżeli sąd ma orzekać o alimentach na małżonka należy przedłożyć dokumenty dotyczące sytuacji finansowej każdej ze stron.

W wyroku rozwodowym co do zasady sąd orzeka o:

rozwiązaniu małżeństwa oraz o tym czy i który z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia;

alimentach na małoletnie dzieci;

wykonywaniu władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi;

kontaktach z małoletnimi dziećmi;

sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania.

Sad orzeka również o alimentach na małżonka, jeżeli został złożony stosowny wniosek.

Dodatkowo, na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.

To zależy od okoliczności konkretnego przypadku oraz liczby rozpoznawanych przez sąd spraw.  Nie ma sztywnych ram czasowych ani odgórnie narzuconej liczby rozpraw.

Im mniej między małżonkami okoliczności spornych tym sprawa rozwodowa będzie trwała krócej.

Jeżeli strony zgodnie wnoszą o rozwód bez orzekania o winie i nie mają małoletnich dzieci lub są zgodni co do kwestii alimentów na małoletnie dzieci, kontaktów i władzy rodzicielskiej, to wtedy sprawa rozwodowa może zakończyć się na jednej rozprawie.

Jeżeli zależy Wam na szybkim orzeczeniu rozwodu i brak jest kwestii spornych, to najważniejsze jest, aby dopilnować odpowiednio wszelkich wymogów formalnych oraz odpowiednio przygotować się do zeznań przed sądem. W tym celu warto skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.

Udział profesjonalnego pełnomocnika w sprawie rozwodowej nie jest obowiązkowy. Z naszego doświadczenia jednak wynika, że strony chętnie korzystają z pomocy adwokata lub radcy prawnego specjalizującego się w sprawach rozwodowych. Nie ulega wątpliwości, że rozwód zawsze budzi silne emocje, które utrudniają, a czasami wręcz uniemożliwiają należyte reprezentowanie swoich interesów. Warto zatem korzystać z pomocy profesjonalisty, który dopilnuje wszelkich kwestii formalnych, a dzięki temu, że nie jest emocjonalnie zaangażowany, lepiej zadba interesy swojego Klienta i pomoże mu spokojnie przejść przez ten trudny czas.

Rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli:

wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego;

Przykład:

Orzeczenie rozwodu może okazać się sprzeczne z zasadami współżycia społecznego zwłaszcza wówczas, gdy jeden z małżonków jest nieuleczalnie chory, wymaga pomocy moralnej i materialnej współmałżonka i rozwód stanowiłby dla niego rażącą krzywdę.

żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Sąd oddali pozew o rozwód również wówczas, jeżeli w toku postępowania okaże się, że między stronami nie doszło do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego.

Pozwany może żądać oddalenia pozwu o rozwód. Aby pozew został oddalony pozwany musi wykazać, że wystąpiły przesłanki negatywne, o których mowa w pkt 9 powyżej, czyli m. in., że nie doszło do całkowitego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego albo że wskutek rozwodu ucierpi dobro małoletnich dzieci lub orzeczenie rozwodu jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Zatem nie jest tak, że wystarczy się nie zgodzić na rozwód, aby uniemożliwić jego orzeczenie konieczne jest wykazania odpowiednich okoliczności.

Sąd nie będzie orzekał o winie tylko wtedy jeżeli oboje małżonkowie zgodnie wniosą o nieorzekanie o winie. Jeżeli chociaż jedna ze stron wystąpi z żądaniem orzeczenia winy, to wówczas sąd orzekanie rozwód z winy jednego z małżonków lub z winy obojga.

Kwestia winy za rozkład pożycia małżeńskiego nie ma żadnego wpływu na sprawy związane z podziałem majątku.

Tak, rozwód bez orzekania o winie wiąże się z mniejszymi kosztami aniżeli rozwód, w którym sąd bada który z małżonków odpowiada za rozkład pożycia małżeńskiego.

Opłata od pozwu zarówno w wersji bez orzekania o winie, jak również w wersji z orzeczeniem o winie wynosi tyle samo, czyli 600,- zł. Jednakże po wydaniu wyroku rozwiązującego małżeństwo bez orzekania o winie sąd zwraca połowę opłaty, czyli 300,- zł, jak również zasądza od drugiej strony na rzecz osoby, która wniosła pozew 150,- zł, czyli finalnie powód w sprawie o rozwód bez orzekania o winie ponosi opłatę sądową w wysokości 150,- zł, a nie 600,- zł.

Niewątpliwie niższe jest również wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę w sprawie o rozwód bez orzekania o winie. Tego rodzaju sprawa wymaga mniejszego nakładu pracy, jak również wiąże się z mniejszą liczbą rozpraw, co odpowiednio przekłada się na mniejszą wysokość honorarium adwokata lub radcy prawnego.

To, czy małżonkowie rozwodzą się z orzekaniem o winie czy bez orzekania o winie nie ma żadnego znaczenia na wysokość alimentów zasądzanych na rzecz dzieci.

Kwestia orzekania o winie istotnie przekłada się na możliwość ubiegania się o zasądzenie alimentów na rzecz małżonka.

Przy rozwodzie bez orzekania o winie jeden z małżonków może żądać zasądzenia na swoją rzecz alimentów od drugiego małżonka wyłącznie wtedy, gdy znalazł się w niedostatku. Natomiast w przypadku, gdy nastąpił rozwód z orzekaniem o winie, to małżonek niewinny może żądać alimentów na swoją rzecz od małżonka, który został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia małżeńskiego, jeżeli rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego. Zatem przy orzeczeniu rozwodu małżonek niewinny może żądać alimentów od małżonka wyłącznie winnego, nawet gdy nie znajduje się w niedostatku, bowiem wystarczy już tylko istotne pogorszenie się sytuacji majątkowej.

W wyroku rozwodowym sąd orzeka o alimentach wyłącznie na małoletnie dzieci. Jeżeli dziecko jest już pełnoletnie to może dochodzić alimentów jedynie w odrębnym postępowaniu. W toku sprawy rozwodowej sąd zajmuje się wyłącznie kwestią dzieci niepełnoletnich.

Zasadą jest, że w wyroku rozwodowym sąd orzeka o kontaktach z rodzica z małoletnim dzieckiem. Strony mogą złożyć wniosek o nieorzekanie o kontaktach.

Zwrócić należy uwagę, że sąd nie będzie zajmował się w toku sprawy rozwodowej kwestiami związanymi z dziećmi pełnoletnimi.

Na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.

W praktyce bardzo rzadko zdarza się, aby w wyroku rozwodowym sąd orzekał o podziale majątku wspólnego, bowiem zazwyczaj kwestia podziału majątku jest sporna i wymaga przeprowadzenia obszernego postępowania dowodowego.

Kwestia sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania nie jest podziałem majątku ani jego elementem.

Jeżeli w trakcie trwania rozwodu małżonkowie wspólnie mieszkają, to sąd w wyroku rozwodowym orzeka, w jaki sposób mają korzystać z zajmowanego mieszkania. Mieszkanie to nie musi stanowić własności małżonków – istotne jest to, że małżonkowie wspólnie w nim mieszkają, natomiast tytuł prawny do tego lokalu pozostaje bez znaczenia.

Najczęściej sąd wskazuje, który z małżonków może korzystać z określonych pomieszczeń oraz z których pomieszczeń małżonkowie będą korzystać wspólnie.

Orzekając o wspólnym mieszkaniu małżonków, sąd uwzględnia przede wszystkim potrzeby dzieci i małżonka, któremu powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Sąd może wyjątkowo odstąpić od orzekania o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, wtedy, gdy rozwiedzeni małżonkowie z uzasadnionych przyczyn sprzeciwiają się temu, zwłaszcza gdy już wcześniej uzgodnili między sobą sposób korzystania z mieszkania, sąd zaś uzna, że to uzgodnienie nie narusza usprawiedliwionych interesów dzieci oraz tego z małżonków, któremu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Wysokość kosztów, jakie niesie za sobą złożenie pozwu o rozwód zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Podstawowy koszt stanowi opłata sądowa od pozwu w wysokości 600 zł.

Jeżeli zdecydujesz się na skorzystanie z pomocy adwokata lub radcy prawnego dodatkowo musisz liczyć się z koniecznością pokrycia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz honorarium adwokata lub radcy prawnego. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika w sprawie o rozwód zależy od wielu czynników, w szczególności od stopnia skomplikowania sprawy.

Dodatkowo, w sprawach, w których małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci i sporne pozostają kwestie związane alimentami, kontaktami lub władzą rodzicielską mogą pojawić się koszty związane z:

wynagrodzeniem biegłych z OZSS;

wynagrodzeniem kuratora sporządzającego wywiad środowiskowy.

Strona może ubiegać się o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie o rozwód. W tym celu należy złożyć stosowny wniosek oraz załączyć do niego oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.

We wniosku należy wykazać, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Do wniosku powinny zostać dołączone dokumenty dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej, które potwierdzać będą, że danej osoby nie stać na zapłatę kosztów.