Alimenty

Nie, to jeden z najczęściej spotykanych mitów na temat alimentów. Przepisy nie przewidują granicy wiekowej, po której osiągnięciu obowiązek alimentacyjny rodziców wygasa.

Trzeba mieć jednak na względzie, że zgodnie z art. 133 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.

Wysokość alimentów zależy od wysokości wydatków związanych z zaspokajaniem usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz od zdolności zarobkowych i majątkowych rodziców.

W orzecznictwie często podkreśla się, że dzieci mają prawo do równej stopy życiowej z rodzicami.

Nie istnieje żadna odgórnie narzucona przez przepisy  tabela, z której wynikałaby wysokość alimentów ani wzór, który służyłby do ich wyliczenia.

Sąd zawsze bada konkretny przypadek, bowiem dzieci mają różne potrzeby, a ich rodzice mają odmienną sytuację materialną.

Do usprawiedliwionych potrzeb dziecka zaliczyć należy przede wszystkim te podstawowe związane z zapewnieniem mieszkania, wyżywienia, ubrania, edukacji i leczenia. Dodatkowo za usprawiedliwione uważa się również potrzeby związane z rozrywką i rozwojem zainteresowań.

Potrzeby dzieci są bardzo różne – jeden będzie potrzebował korepetycji z matematyki, inny będzie wyjeżdżał na turnieje szachowe, jeszcze inny wymaga leczenia ortodontycznego, a kolejny specjalistycznej diety, następny jest członkiem zespołu tanecznego zdobywającego sukcesy na arenie międzynarodowej, co wiąże się z wydatkami na wyjazdy, stroje i treningi.

Wszystkie te kwestie będą usprawiedliwionymi potrzebami danego dziecka.

Wszystko zależy od rodzaju niepełnosprawności, a przede wszystkim od tego czy niepełnosprawność powoduje, że dziecko nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać, pomimo dokładania należytych starań w tym zakresie.

W niektórych przypadkach – gdy jest to uzasadnienie rodzajem schorzenia – obowiązek alimentacyjny będzie trwał dożywotnio.

Granicę czasową obowiązku alimentacyjnego rodziców wobec dzieci – również tych niepełnosprawnych – wyznacza art. 133 § 1 i 3, zgodnie z którymi:

Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.

Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.

Nie ma górnej granicy wiekowej, do jakiej należy płacić alimenty na dziecko.

Zasadą jest, że obowiązek alimentacyjny trwa dopóki dziecko nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać, przy czym rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.

Na przykład:

Dziecko ma 27 lat i ciągle studiuje, bo już trzy razy zmieniało kierunek studiów i żadnych nie skończyło, ale mimo to chce kontynuować edukację i nie chce iść do pracy.

W takiej sytuacji można uznać, że dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możliwości samodzielnego utrzymania się, a co za tym idzie rodzice mogą skutecznie uchylić się od obowiązku alimentacyjnego.

Tak, przy czym dziadkowie są zobowiązani do alimentacji w dalszej kolejności.

Zgodnie z art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Jako przykłady sytuacji, w których uzasadnione jest żądanie alimentów od babci lub dziadka można wskazać następujące przypadki:

rodzic nie żyje;

nie jest znane miejsce pobytu rodzica;

egzekucja alimentów od rodzica jest bezskuteczna.

Sam fakt, że rodzic pozostaje bezrobotny nie zwalnia go z obowiązku płacenia alimentów. Wysokość alimentów zależy od zdolności zarobkowych i majątkowych rodziców, zatem jeżeli rodzic ma określone kwalifikacje/wykształcenie/doświadczenie zawodowe i nie ma przeszkód do tego, aby podjął pracę, to sąd zasądzi alimenty w wysokości adekwatnej do tego, jakie zarobki mógłby osiągać gdyby podjął zatrudnienie.

To zależy od okoliczności konkretnej sprawy, w szczególności o tego jak bardzo rozbudowane będzie postępowanie dowodowe. Przepisy nie określają ram czasowych, w jakich musi zakończyć się sprawa o alimenty.

Warto zatem zabezpieczyć sytuację dziecka na czas trwania sprawy sądowej poprzez uzyskanie orzeczenia o zabezpieczeniu alimentów.

Pozew musi spełniać warunki formalne pisma procesowego, w szczególności zawierać powinien:

oznaczenie sądu, do którego jest kierowany,

oznaczenie stron postępowania (imię, nazwisko, adres zamieszkania, PESEL powoda; imię, nazwisko i adres zamieszkania pozwanego),

oznaczenie wartości przedmiotu sporu;

określenie żądania (np. wnoszę o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda alimentów w wysokości ____________  zł miesięcznie, płatnych do 10. dnia każdego miesiąca);

wnioski dowodowe (wskazanie jakie dowody maja być przeprowadzone i na jaką okoliczność);

uzasadnienie, z którego wynikać będzie jak została wyliczona kwota alimentów, w tym że kwota ta jest adekwatna do potrzeb dziecka oraz zdolności zarobkowych i majątkowych pozwanego.

Pozew o alimenty jest zwolniony od opłat sądowych.

Jeżeli natomiast uprawniony do alimentów chce zlecić prowadzenie sprawy adwokatowi lub radcy prawnemu, to wysokość wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika zależy od okoliczności konkretnej sprawy, w szczególności od wysokości dochodzonych alimentów.

Sprawami o alimenty zajmuje się zawsze sąd rejonowy. Pozew o alimenty można złożyć do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania pozwanego albo właściwego według miejsca zamieszkania uprawnionego do alimentów – wybór należy do strony składającej pozew.

Zgodnie z art. 142 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: Jeżeli ojcostwo mężczyzny niebędącego mężem matki zostało uwiarygodnione, matka może żądać, ażeby mężczyzna ten jeszcze przed urodzeniem się dziecka wyłożył odpowiednią sumę pieniężną na koszty utrzymania matki przez trzy miesiące w okresie porodu oraz na koszty utrzymania dziecka przez pierwsze trzy miesiące po urodzeniu. Termin i sposób zapłaty tej sumy określa sąd.

Zatem istnieje możliwość dochodzenia świadczenia pieniężnego od ojca dziecka jeszcze w okresie ciąży, należy jednak mieć na względzie warunek uwiarygodnienia ojcostwa.

Obowiązek alimentacyjny można spełniać dobrowolnie, nie trzeba do tego wyroku sądowego. Z reguły strony kierują sprawę do sądu dopiero wówczas, gdy nie potrafią dojść do porozumienia w kwestii alimentów.

Niemniej jednak zdarzają się sytuację, że strony, dążąc do uniknięcia ewentualnych sporów w przyszłości, chcą sprawę uregulować formalnie – wówczas można zawrzeć ugodę sądową lub ugodę przed mediatorem, którą sąd następnie zatwierdza.

Udział profesjonalnego pełnomocnika w sprawie o alimenty nie jest obowiązkowy. Z naszego doświadczenia jednak wynika, że strony chętnie korzystają z pomocy adwokata lub radcy prawnego specjalizującego się w sprawach alimentacyjnych. Silne emocje, które często towarzyszą stronom w sprawie o alimenty często utrudniają, a czasami wręcz uniemożliwiają należyte reprezentowanie swoich interesów. Warto zatem korzystać z pomocy profesjonalisty, który dopilnuje wszelkich kwestii formalnych, a dzięki temu, że nie jest emocjonalnie zaangażowany – lepiej zadba interesy swojego Klienta.

Tak, rodzice mogą żądać alimentów od swoich dorosłych dzieci. Podstawę prawną stanowi w tym zakresie art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Rodzic dochodząc alimentów od swojego dziecka musi wykazać, że znajduje się w niedostatku. Uznać należy, że w niedostatku znajduje się ten, kto nie może własnymi siłami zaspokoić swych usprawiedliwionych potrzeb, czyli danej osoby nie stać na zakup żywności, opłacenie rachunków za mieszkanie czy pokrycie kosztów leczenia.

Nie ma odgórnie ustalonego terminu, jaki musi upłynąć od orzeczenia alimentów, aby móc wystąpić z żądaniem ich podwyższenia. Zdarza się, że zmiana okoliczności uzasadniająca podwyższenie alimentów nastąpi w bardzo krótkim czasie od wydania orzeczenia.

Z żądaniem wyższych alimentów można wystąpić, jeżeli od wydania wyroku w sprawie alimentacyjnej lub zawarcia ugody w tym przedmiocie, wzrosły koszty utrzymania dziecka lub zwiększyły się zdolności zarobkowe rodziców.

Na przykład:

dziecko zachorowało i konieczne jest pokrywanie kosztów rehabilitacji i zakupu leków;

dziecko chce iść na studia, co wiąże się z przeprowadzką do innego miasta i wzrostem kosztów utrzymania;

rodzic odziedziczył spory majątek, co wpłynęło znacząco na poprawę jego sytuacji majątkowej;

rodzic dotychczas niezdolny do pracy, zakończył leczenie i odzyskał zdolność do pracy;

Z żądaniem obniżenia alimentów można wystąpić, jeżeli od wydania orzeczenia w sprawie alimentacyjnej zmniejszyły się koszty utrzymania dziecka lub zmniejszyły się zdolności zarobkowe rodziców.

Na przykład:

dziecko zakończyło leczenie i rehabilitację, a co za tym idzie odpadły wydatki z tym związane;

rodzic uległ wypadkowi i stracił zdolność do pracy.